Door de digitalisering proberen criminelen ons steeds meer via het internet in de luren te leggen. Het Stekense Mediavista zet in op het bevorderen van ieders waakzaamheid in de steeds evoluerende wereld van digitale bedreigingen met een aanbod voor burgers, scholen, bedrijven en beleid.
Bezieler van Mediavista is Mathieu Verschraege, die een intrigerend loopbaantraject aflegde. ‘Ik startte als leerkracht informatica en wiskunde in OLVP Sint-Niklaas. Vervolgens gaf ik enkele jaren les aan de hogeschool KAHO Sint-Lieven, om in 2013 bij de politie bewust iets totaal anders te gaan doen. Daar werd ik uiteindelijk rechercheur cybercrime en online seksueel misbruik, en lid van de lokale computer crime unit’
Cyberbewustzijn
‘Dat was een geweldig intense en leerrijke periode. Maar tegelijk begon er ook iets te kriebelen. Als politiedienst hol je immers voornamelijk achter de feiten aan, terwijl ik juist meer wilde inzetten op preventie door mensen te informeren. Eerst als hobby project, dan als bijberoep ben ik lezingen beginnen geven over cyberbewustzijn. Aan de hand van ervaringen van slachtoffers, maar met respect en erkenning van het slachtofferschap als rode draad. En drie jaar geleden stopte ik helemaal bij de politie om mij volkomen toe te leggen op lezingen.’ Mediavista was vol uit de startblokken.
Deepfakes
‘Cybercrime is een topic waar je niet meer omheen kan. Criminelen verzinnen steeds nieuwe dingen om ons online geld afhandig te maken. Zo circuleren er momenteel deepfakes – met AI gemaakte nepfilmpjes – van Bart De Wever of koning Filip die proberen te overtuigen om te investeren in (nep)beleggingen. Zeker in de donkere dagen van het jaar, waarin mensen meer geconfronteerd worden met eenzaamheid, is het opletten voor vriendschapsfraude. Een (vals) profiel biedt zich plotsklaps aan op sociale media, datingsite, … en doet zich voor als vriend, maar vraagt al snel naar geld.’
‘Oplichters benaderen iemand ook vaker via verschillende kanalen tegelijk. Ze sturen een mail, leggen telefonisch contact èn sturen iemand effectief fysiek ter plaatse. Een nep bankmedewerker die zogezegd fraude met de bankkaart komt oplossen, een valse politiemedewerker die alle digitale toestellen in beslag komt nemen, … Je verschiet ervan hoeveel persoonlijke informatie op het internet te koop is, of zelfs in alle onwetendheid door mensen zelf te grabbel wordt gegooid.’
Sexting
‘Het is onze missie om in de lezingen van Mediavista de technische aspecten van digitale bedreigingen te vertalen naar gewone mensentaal, zodat iedereen het kan begrijpen. In Stekene en Kemzeke gaven we recent lezingen voor het brede publiek, gesponsord door Rotary Sint-Gillis-Stekene Camasiacum en Ferm Kemzeke.’
‘Ook bij scholen is er een toenemende vraag naar lezingen van Mediavista. Daar ligt de focus veelal op andere digitale bedreigingen waar jongeren, leerkrachten en ouders mee worden geconfronteerd. Sexting bijvoorbeeld, waarbij naaktfoto’s worden uitgewisseld, maar mogelijks ook verder worden verspreid zonder toestemming. Of zelfs deepnudes, waarbij iemands gezicht met AI wordt geplakt op pornografisch materiaal. En een heel belangrijk thema is pesten – online of offline, een onderscheid daartussen is niet nodig – want dat speelt reeds van op zeer jonge leeftijd.’
Gespecialiseerde hulpverlening
‘Na elke lezing is er een rij mensen die ons iets willen vragen of vertellen. Jongeren, die nergens terecht kunnen met hun verhaal. Soms in die mate dat we hen doorverwijzen naar gespecialiseerde hulpverlening. Steevast ouders en leerkrachten die ons vertellen dat ze dit soort informatie veel eerder hadden moeten weten. De ogen van mensen gaan vaak open als we hun kritische zin wat aanwakkeren. Want wist jij dat als je een foto post op Facebook, je hen een licentie geeft om die foto te gebruiken tot je jouw account verwijdert?’
Verenigde Naties
‘Om een nog breder publiek te bereiken zijn we met Mediavista ook steeds meer actief op beleidsniveau. Ik engageerde me recent binnen een scholenkoepel, om directer in contact te gaan met scholen en van binnen de organisatie verandering te bereiken. Rond het Vlaams actieplan mediawijsheid hadden we rechtstreeks contact met Cieltje Van Achter, betrokken Vlaams minister van Brussel en Media. En binnenkort neem ik als vertegenwoordiger van België deel aan overleg bij de Verenigde Naties, met tal van experts van over heel de wereld. Er komt een publicatie over communicatiestrategieën voor fraudepreventie, en die gaat Mediavista vertalen naar de Belgische context.’
‘Er is nog veel schaamte rond het topic. En te veel victim blaming. Er wordt te vaak gezegd ’je had het kunnen zien’ of ‘je moest maar niet zo dom zijn’. Maar het overkomt iedereen – wij worden allemaal gemanipuleerd en zijn vroeg of laat slachtoffer. Daarom benadruk ik steeds: schaamte is voor de dader, niet voor het slachtoffer.’
Quote:
‘Schaamte is voor de dader, niet voor het slachtoffer.’
Mathieu Verschraeghe
Website: https://www.mediavista.be
