Wat een titel, maar vooral, wat wil die zeggen? Voor wie het nieuws de jongste twee jaren niet gevolgd heeft: de Aziatische hoornaar is een grote en agressieve wespensoort (2 à 3 cm) met een zwart lijf en zwarte poten waarvan de uiteinden fel geel zijn. Zo lijkt het alsof ze gele laarsjes dragen.
Op het achterlijf heeft hij 2 smalle gele banden, gevolgd door een grotere gele band verder naar achteren. Zoals de naam al doet vermoeden is de soort afkomstig uit landen in Azië zoals China, India, Indonesië. Een exoot dus…
Ruim 20 jaar geleden, in 2004, zijn enkele exemplaren via transport van Chinees aardewerk in Frankrijk terecht gekomen, en vandaar heeft de soort zich door heel Europa verspreid. Dat komt omdat ze hier (nog) geen natuurlijke vijanden kent en bijgevolg ongebreideld kan uitbreiden. Invasief dus…
Familie
De Aziatische hoornaar heeft een broertje, de Europese hoornaar, die nog groter is (tot 4 cm), maar minder agressief. Die zal alleen steken ter verdediging van zijn nest of als gevaar dreigt. De Europese soort kan je herkennen aan een geler achterlijf en roestbruine poten en antennes.
En heb je een nog grotere wesp gezien van meer dan 4 cm? Dat zal dat de reuzenhoutwesp zijn, die zich vaak verschuilt in houtmijten en bomen. Deze wespensoort heeft echter geen ‘wespentaille’ maar een lang aaneengesloten lijf, en geen angel om te steken. Deze soort is totaal ongevaarlijk.
Wat staat er op het menu?
Aziatische hoornaars zijn dol op bijen, wespen, vliegen, vlinders en andere insecten. Het zijn echter vrij slechte jagers die vaak te traag kunnen manoeuvreren om solitair vliegende insecten te vangen. Om die reden zijn ze vaak te vinden in de buurt van kasten voor honingbijen waar kolonies van vaak tienduizenden bijen zitten. Daar hebben de hoornaars bij wijze van spreken een gedekte tafel en hebben ze hun honingbij-menu maar uit te kiezen. Logisch dat imkers deze soort als vijand nummer 1 beschouwen en ze op alle mogelijke manieren trachten te bestrijden.
En maar voortkweken
De Aziatische hoornaar bouwt twee nesten per jaar: een primair nest in het voorjaar, vaak niet groter dan een tennisbal en goed beschut tussen struiken, in tuinhuizen of hagen. In de zomer, als de activiteiten van de kolonie toenemen en het voorjaarsnest te klein wordt, bouwen de werksters een tweede, groter, nest. Dit nest hangt meestal een stuk hoger, vaak in de top van bomen. Soms verhuizen hoornaars niet en bouwen ze het primaire nest verder uit. Op het einde van de herfst wordt het nest definitief verlaten. Enkel de jonge koninginnen overleven de winter door zich te verschuilen in onder meer de bodem, een boomholte of onder schors.
Een nest produceert naar schatting 250-500 nieuwe koninginnen waarvan naar schatting meer dan 90% er niet in slaagt om een succesvol nest te maken.
Een verloren strijd?
Sinds het verschijnen van deze exoot in Europa is vooral ingezet op bestrijding. Dat kan ofwel door het lokken en vangen van jonge koninginnen in de lente of de herfst in speciale selectieve vallen. Dat heeft echter nogal wat nevenvangsten van andere insecten tot gevolg, wat vermeden moet worden.
Een volgende manier om hoornaars te bestrijden is door de nesten te verdelgen. Dit mag echter enkel gebeuren door professionele bestrijders, RATO in Oost-Vlaanderen en de brandweer.
Tot hiertoe heeft de grootschalige verdelging van nesten nog niet voor een daling van het aantal hoornaars gezorgd omdat elk nest dat actief blijft tot 50 nieuwe nesten kan voortbrengen. De bestrijders zullen zich vanaf dit jaar beperken tot nesten die een rechtstreeks gevaar voor de mensen betekenen.
Wachten op natuurlijke vijanden
Naar de toekomst toe is het allicht zinvoller om meer in te zetten op prooibescherming en minder op bestrijding. Op dit moment zijn er technische middelen beschikbaar die de honingbijenvolken beschermen.
Maar misschien komt er ook nog hulp van de luchtmacht: vogels zoals wespendieven, bijeneters en grauwe klauwieren lusten deze wespen graag. Zij zijn nu nog zeldzaam in onze streken, maar in Spanje is bijvoorbeeld het aantal wespendieven verviervoudigd sedert de komst van de Aziatische hoornaar.
Wat kan jij doen?
Als je een Aziatische hoornaar ziet, blijf dan kalm. Probeer de hoornaar niet te storen en hou enkele meters afstand om steken te voorkomen. Een steek is erg pijnlijk maar gaat in normale omstandigheden na enkele uren over. Is dat niet zo, bel dan ofwel de huisarts ofwel 112 voor dringende gevallen.
Heb je een primair of secundair nest gezien? Neem dan contact op met www.vespawatch.be
En als je een wesp of hoornaar hebt doodgeslagen, pas dan op voor aanvallen van andere soortgenoten omdat bij het doden een stof (feromoon) vrijkomt die andere wespen aanlokt en agressief maakt.
Quote:
Probeer de hoornaar niet te storen en hou enkele meters afstand om steken te voorkomen. Een steek is erg pijnlijk maar gaat in normale omstandigheden na enkele uren over
