Het volledige archief van Stekens jeugdschrijver Dirk Bracke werd door zijn weduwe Marja Luyckx geschonken aan het Letterenhuis in Antwerpen. Vrijwilligster Rita Machiels verwerkte het archief. Dirk Bracke werd geboren in De Klinge op 4 juni 1953 en overleed te Stekene op 15 juni 2021.
Dat Dirk Bracke niet zo maar een jeugdauteur was bleek al snel. In een van de vele interviews die ik kon inkijken, omschreef hij zijn motivatie tot schrijven als ‘jongeren gevoelig maken voor onrecht.’ Een groot aantal thema’s beroerden hem. Zo bouwde hij een stevige reputatie op als geëngageerde jeugdschrijver. Hij ging daarbij niet over één nacht ijs. Grondige research ging altijd vooraf aan het schrijven.
Voor ‘Een vlieg op de muur’ liet hij zich omringen door mensen die gewoond of gewerkt hadden in Brazilië. Via hen bekwam hij betrouwbare info over hoe straatkinderen proberen te overleven in een genadeloze wereld van drugsdealers en corrupte politie agenten. ‘Het uur nul’ gaat over de hedendaagse gevoelswereld van adolescenten in verband met hiv en verdovende middelen, in ‘Het engelenhuis,’ staat jeugdprostitutie centraal. Hij schreef meer dan veertig boeken waarvan meerdere ook werden verfilmd.
Archiefschema
Rita Machiels vertelt hoe een het samenstellen van een archief in zijn werk gaat. ‘Wij maken altijd een archiefschema zodat je op de website kan kijken wat zich in het archief bevindt. Dus, een verzameling geschriften, recensies of krantenknipsels wordt geschonken aan het Letterenhuis. Als die dozen binnenkomen is het onze taak om dat archief zo goed te verwerken dat het toegankelijk wordt voor iedereen.’
Wie kan daar zoal in geïnteresseerd zijn?
‘Iemand die een werk wil maken over het belang van Dirk Bracke als jeugdauteur in een bepaalde periode, kan actief zoeken het archief.’
Rita Machiels opent de website op haar pc en toont de indeling van de dossiers.
‘Je ziet hier de titels van een aantal romans. Er zijn meerdere onderverdelingen. Je vraagt je af, wat zou daarover bewaard gebleven zijn? Want daarover gaat het. ‘Buitenbeen’ uit 2006 bijvoorbeeld, daarvan zit hier (toont map met papieren) het handgeschreven manuscript. Verder heb je het typoscript zoals het naar de drukkerij gezonden werd. Deze zijn uniek en erg belangrijk. Dit boek gaat over kinderen met een fysieke handicap.’
‘Dirk zocht toen met een aantal onder hen contact en richtte een workshop met hen in. Hier zie je alle kaartjes die hem achteraf door die kinderen werden toegestuurd. Dat wil zeggen dat hij door de communicatie met hen zeer goed gedocumenteerd was vóór hij aan dat boek begon. Dan wordt er gekeken of er nog meer handgeschreven materiaal is, zoals briefwisseling met de uitgeverij enz. En hier zie je het belang van het archief: Er kan veel over hem beweerd worden, maar zijn daar ook bewijzen van? En die zijn dan hier te vinden!’
Wat ik bij de eerste inzage in het archief aantrof was onder andere een handgeschreven brief van een jong meisje dat met misbruik te maken had gekregen.
‘Ja, dat is een zeer aandoenlijk schrijven.Ze was een echte fan van zijn boeken. Ze verzocht hem toen met aandrang om over haar probleem een boek te willen schrijven, omdat volgens haar geen enkele andere jeugdschrijver daar zo goed toe in staat was. Dirk had een zeer directe stijl, hij verbloemde niets. Dus hier zie je het belang van het overmaken van dat archief aan het Letterenhuis dat anders ergens ligt stof te vergaren. Hier wordt het toegankelijk gemaakt voor een breed publiek.’
Hij was ook bezig met toneel?
‘Een lege brug’ is de titel, en handelt over de liefde tussen een autistisch meisje en een jongen zonder autisme. Het typoschrift dat daarvan in ons bezit hebben is van het Jeugdtheater dat de voorstelling baseerde op het gelijknamig boek van Bracke. Daarbij zitten ook krantenknipsels en recensies.’
‘Voor de lezer is het misschien interessant om het ook eens over verfilmingen te hebben! ‘Bo’ is verfilmd door Hans Herbots. De oorspronkelijke titel van het boek was ‘Het Engelenhuis’. ‘Straks doet het geen pijn meer’ zou dan weer in eerste instantie door Adil el Arbi en Bilal Fallah worden verfilmd. Daarover bestaat correspondentie tussen Dirk Bracke en Adil. Dat ging toen niet door. Bijna een decennium later hadden ze terug contact. Dat leidde tot de film ‘Black’. Het verhaar speelt af in Molenbeek en de Matongé wijk en gaat over de verbeten strijd tussen verschillende jeugdbendes, met als hoofdfiguur een vijftienjarig meisje dat tussen twee vuren zit…’
Dus het schema zit tamelijk logisch elkaar?
‘Juist. Gaat het over romans, toneel, kortverhalen of films, onder deze reeksen wordt al het beschikbare materiaal geklasseerd. Ook wat er verschenen is zoals krantencommentaren, recensies en prijzen die hij gewonnen heeft, want dat bewaarde hij allemaal.’
Quote:
‘Iemand die een werk wil maken over het belang van Dirk Bracke als jeugdauteur in een bepaalde periode, kan actief zoeken het archief.’
Rita Machiels
